झन्डै पाँच दशक लामो अभिनय यात्रामा नाना पाटेकरले आफूलाई स्टारभन्दा बढी एक उत्कृष्ट अभिनेताका रूपमा स्थापित गरे। सन् १९८० को दशकमा बलिउडका परम्परागत ‘हिरो’को छविलाई चुनौती दिँदै उनले अभिनयका माध्यमबाट आफ्नै पहिचान बनाए। उनको सफलताले परम्परागत स्टारडमको बाटोभन्दा फरक शैली अपनाउन चाहने धेरै कलाकारका लागि नयाँ बाटो खोल्यो।
सन् १९५१ मा महाराष्ट्रमा विश्वनाथ पाटेकरका रूपमा जन्मिएका नानाले १९७८ को मराठी फिल्म ‘गमन’बाट अभिनय यात्रा सुरु गरेका थिए। त्यसपछि मराठी फिल्म हुँदै उनी हिन्दी सिनेमामा प्रवेश गरे। ‘अंकुश’ले उनलाई व्यापक रूपमा चिनायो भने ‘परिन्दा’का लागि उनले पहिलो राष्ट्रिय फिल्म पुरस्कार जिते।
हिरोको परम्परागत छवि तोडे
१९९० को दशकमा ‘प्रहार’, ‘तिरंगा’ र ‘क्रान्तिवीर’जस्ता फिल्मले नाना पाटेकरलाई बलिउडमा स्थापित गरे। विशेषगरी ‘क्रान्तिवीर’मा उनको प्रभावशाली अभिनयले उनलाई प्रमुख अभिनेताका रूपमा स्थापित गर्यो र उत्कृष्ट अभिनेताका रूपमा राष्ट्रिय फिल्म पुरस्कार दिलायो।
उनको अभिनय शैलीमा तीव्र संवाद, शक्तिशाली हाउभाउ र चरित्रअनुसार बदलिन सक्ने क्षमता प्रमुख मानिन्थ्यो। उनी कहिले मुख्य अभिनेता बने, कहिले चरित्र अभिनेता र कहिले सहायक भूमिकामा देखिए। यही कारण उनलाई कुनै एउटा श्रेणीमा सीमित गर्न कठिन भयो।
गम्भीर भूमिकाबाट कमेडीसम्म
नाना पाटेकर गम्भीर र सामाजिक भूमिकाका लागि मात्र परिचित थिएनन्। ‘वेलकम’मा उनले खेलेको उदय शेट्टीको चरित्रले उनको हास्य अभिनयको अर्को पक्ष देखायो। ‘ब्लफमास्टर’, ‘फिर हेरा फेरी’ र ‘ह्याट्रिक’मा पनि उनको कमेडी टाइमिङलाई दर्शकले रुचाए।
विवादले पनि पछ्यायो
अभिनय करियरसँगै नाना पाटेकर विभिन्न विवादमा पनि परे। अभिनेत्री तनुश्री दत्ताले २००८ मा फिल्म ‘हर्न ओके प्लीज’को सेटमा आफूलाई यौन दुर्व्यवहार गरेको आरोप लगाएपछि यो विषय २०१८ मा भारतको #MeToo बहसको महत्वपूर्ण मुद्दा बनेको थियो। नानाले आरोप अस्वीकार गरेका थिए। पछि मुम्बई प्रहरीले दर्ता गरेको बी–समरी रिपोर्टमा उजुरीलाई ‘दुर्भावनापूर्ण’ हुन सक्ने उल्लेख गर्दै अनुसन्धान टुंग्याइएको थियो।
विवादका बाबजुद उनले ‘राजनीति’, ‘नटसम्राट’ र ‘अब तक छप्पन २’ लगायतका फिल्ममा अभिनय गर्दै आफ्नो करियर जारी राखे।
