ब्राजिलका राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला दा सिल्भा चौथोपटक राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएका छन्। आइतबार सम्पन्न दोस्रो चरणको निर्वाचनमा ५१ प्रतिशतभन्दा बढी मत प्राप्त गर्दै लुलाले ऐतिहासिक जित हासिल गरेका हुन्। तर उनका प्रतिस्पर्धी तथा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका सहयोगी मानिने फ्लाभियो बोल्सोनारोले निर्वाचन परिणाम स्वीकार नगर्ने र कानुनी चुनौती दिने घोषणा गरेका छन्।
८० वर्षीय वामपन्थी नेता लुलाको जितसँगै ल्याटिन अमेरिकामा दक्षिणपन्थी राजनीतिक शक्तिहरूको प्रभाव बढिरहेको अवस्थामा ब्राजिलले फरक राजनीतिक दिशा कायम राखेको छ। यस निर्वाचनमा महँगी, अपराध र भ्रष्टाचार प्रमुख मुद्दाका रूपमा उठेका थिए।
लुलासँग करिब ४४ लाख मतले पछि परेका फ्लाभियोले मतदानको समय दुई घण्टा थप्ने सर्वोच्च अदालतको अन्तिम समयको निर्णयमाथि प्रश्न उठाएका छन्। राजधानी ब्रासिलियामा समर्थकहरूलाई सम्बोधन गर्दै उनले निर्वाचन परिणाम स्वीकार गर्न नसकिने बताए।
‘घटनाक्रम जसरी अघि बढ्यो, त्यसका आधारमा निर्वाचन परिणाम स्वीकार गर्न असम्भव छ,’ उनले भने। उनले निर्वाचन रद्द गर्न माग गर्दै कानुनी प्रक्रिया अघि बढाउने पनि बताएका छन्।
लुलाले पुनः निर्वाचित भएपछि शासन सञ्चालनको शैली परिवर्तन गर्ने र निर्णय प्रक्रियामा जनताको सहभागिता बढाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। उनले लोकतन्त्रको रक्षाका लागि सडकमा उत्रिएका युवासहित ब्राजिलका नागरिकलाई धन्यवाद दिएका छन्।
पहिलो चरणमा पछि परेका लुलाको दोस्रो चरणमा जित
ब्राजिलको निर्वाचनसम्बन्धी आधिकारिक निकायका अनुसार पहिलो चरणमा फ्लाभियोले लुलाभन्दा करिब २२ लाख बढी मत प्राप्त गरेका थिए। कुनै पनि उम्मेदवारले आवश्यक बहुमत हासिल गर्न नसकेपछि निर्वाचन दोस्रो चरणमा पुगेको थियो।
दोस्रो चरणको परिणामले ब्राजिलको राजनीतिमा गहिरो विभाजन रहेको देखाएको छ। लुलाले जीवनयापनको बढ्दो खर्च, अपराध र भ्रष्टाचारसम्बन्धी जनचिन्ताका बीच मतदाताको समर्थन हासिल गरेका हुन्।
पूर्वराष्ट्रपति जायर बोल्सोनारोका छोरा फ्लाभियोले आफ्ना पिताले सन् २०२२ मा हासिल गर्न नसकेको लुलालाई निर्वाचनमा पराजित गर्ने लक्ष्य पूरा गर्न सकेनन्। जायर बोल्सोनारो सन् २०२२ को निर्वाचन परिणाम उल्ट्याउने प्रयाससम्बन्धी मुद्दामा जेल सजाय भोगिरहेका छन्। उनले भने गलत काम गरेको आरोप अस्वीकार गर्दै आएका छन्।
महँगी, अपराध र भ्रष्टाचार बने मुख्य मुद्दा
निर्वाचन अभियानका क्रममा सार्वजनिक सुरक्षा प्रमुख मुद्दाका रूपमा देखिएको थियो। सेप्टेम्बरमा गरिएको क्वेस्ट/प्याक्स सर्वेक्षणमा २८ प्रतिशत ब्राजिलियालीले हिंसालाई देशको सबैभन्दा ठूलो समस्या मानेका थिए। भ्रष्टाचारलाई २२ प्रतिशत र अर्थतन्त्रलाई १९ प्रतिशतले प्रमुख समस्या बताएका थिए।
फ्लाभियोले आपराधिक समूहविरुद्ध कडा कदम चाल्ने, जेल विस्तार गर्ने र आपराधिक जिम्मेवारीको उमेर घटाउने प्रस्ताव अघि सारेका थिए। अर्कोतर्फ, लुलाले बेरोजगारी र मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा सुधार देखिए पनि दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यबाट प्रभावित परिवारको असन्तुष्टिको सामना गर्नुपरेको थियो।
भ्रष्टाचारसम्बन्धी आरोपले पनि दुवै पक्षलाई दबाबमा पारेको थियो। लुलामाथि विपक्षीले भ्रष्टाचारको आरोप लगाएका थिए भने लुलाले फ्लाभियोको आर्थिक विवरण र विवादित व्यक्तिहरूसँगको सम्बन्धबारे प्रश्न उठाएका थिए। लुलाविरुद्धका यसअघिका भ्रष्टाचारसम्बन्धी दोषसिद्धि सन् २०२१ मा खारेज भएका थिए।
महिला र धार्मिक समुदायको मत निर्णायक
ब्राजिलमा महिला र धार्मिक समुदायको समर्थन पनि निर्वाचनको महत्त्वपूर्ण पक्ष बनेको थियो। महिला मतदाताको संख्या कुल दर्ता भएका मतदाताको करिब ५३ प्रतिशत छ।
निर्वाचनअघि सार्वजनिक गरिएको डाटाफोल्हा सर्वेक्षणमा महिलामाझ लुलाले ४९ प्रतिशत र फ्लाभियोले ४० प्रतिशत समर्थन पाएका थिए। पुरुष मतदातामाझ भने फ्लाभियोको समर्थन ५२ प्रतिशत र लुलाको ४० प्रतिशत देखिएको थियो।
त्यस्तै, इभान्जेलिकल क्रिश्चियन समुदायमा फ्लाभियोले ६२ प्रतिशत र लुलाले २९ प्रतिशत समर्थन पाएको सर्वेक्षणले देखाएको थियो। क्याथोलिक समुदायमा भने लुलाको समर्थन ५२ प्रतिशत र फ्लाभियोको ४२ प्रतिशत थियो।
अमेरिकासँगको सम्बन्धमा पनि पर्नेछ प्रभाव
ब्राजिलको निर्वाचन परिणामले देशको आन्तरिक राजनीतिसँगै अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा पनि प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले निर्वाचनको निगरानी गरिरहेको बताएका थिए। उनले पहिलो चरणको नतिजापछि फ्लाभियोको प्रदर्शनको प्रशंसा गरे पनि औपचारिक रूपमा कुनै उम्मेदवारलाई समर्थन गरेका थिएनन्।
लुलाले ब्राजिलको सार्वभौमिकता, बहुपक्षीय कूटनीति, चीन तथा ग्लोबल साउथका देशहरूसँगको सम्बन्धलाई प्राथमिकता दिँदै आएका छन्। चीन ब्राजिलको सबैभन्दा ठूलो निर्यात बजार हो।
चौथोपटक निर्वाचित भए पनि लुलाका लागि आगामी कार्यकाल सहज नहुने देखिएको छ। संसद्मा तुलनात्मक रूपमा रूढिवादी शक्तिहरूको प्रभाव र निर्वाचन परिणामले देखाएको राजनीतिक विभाजनका बीच उनले सरकार सञ्चालन गर्नुपर्नेछ।
