बंगालको खाडीमा विकसित भइरहेको न्यून चापीय प्रणालीको प्रभावले आगामी बिहीबारदेखि मधेश प्रदेशका विभिन्न स्थानमा वर्षा हुन सक्ने सम्भावना देखिएको छ । दसैंपछि धानबाली भित्र्याउने तयारीमा रहेका किसानलाई लक्षित गर्दै मौसमविद्हरूले सतर्कता अपनाउन सुझाव दिएका छन् ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयको जल तथा मौसम विज्ञान केन्द्रीय विभागका सहप्राध्यापक डा. विनोद पोखरेलको प्रारम्भिक मौसम विश्लेषणअनुसार, उक्त प्रणालीको प्रभावले नेपालका विभिन्न प्रदेशमा तीनदेखि चार दिनसम्म वर्षा हुन सक्छ । कोशी, मधेश, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशमा वर्षाको प्रभाव तुलनात्मक रूपमा बढी देखिन सक्ने आकलन गरिएको छ ।
मधेश प्रदेशमा वर्षा भए धान काट्ने, सुकाउने र भित्र्याउने काम प्रभावित हुन सक्छ । लगातारको वर्षाले खेतमा पानी जम्ने, काटिएको धान भिज्ने तथा कृषि कार्यमा ढिलाइ हुने जोखिमसमेत रहन्छ । तर, मधेशका कुन जिल्लामा कति वर्षा हुन्छ भन्ने यकिन विवरण भने सार्वजनिक भइसकेको छैन ।
धान भित्र्याउने बेला वर्षाको चिन्ता
मौसमविद् डा. धर्मराज उप्रेतीले आगामी बिहीबार, शुक्रबार र शनिबार धान काट्ने योजना बनाएकाहरूलाई काम स्थगित गर्न सुझाव दिएका छन् । त्यस्तै, मौसमविद् उज्ज्वल उपाध्यायले पनि कात्तिक ११ देखि १५ गतेसम्म बाली काट्ने तथा भित्र्याउने काम र लामो दूरीको यात्रा नगर्न सुझाव दिएका छन् ।
मधेश प्रदेशका किसानका लागि यो मौसमी पूर्वानुमान महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ । धानबाली भित्र्याउने समयमा वर्षा भए उत्पादनको गुणस्तरमा असर पर्नुका साथै भिजेको धान सुकाउन थप समय र श्रम लाग्न सक्छ । त्यसैले किसानले मौसमको पछिल्लो पूर्वानुमान हेरेर कृषि कार्यको योजना बनाउन आवश्यक छ ।
मधेशमा डुबानको जोखिमप्रति पनि सतर्कता आवश्यक
सम्भावित वर्षाका कारण मधेशका तल्लो भूभाग तथा पानी निकास कमजोर भएका स्थानमा जलजमाव र डुबानको जोखिम हुन सक्छ । यद्यपि, हालको प्रारम्भिक विश्लेषणले मधेशका कुन स्थानमा कस्तो असर पर्छ भन्ने निश्चित गरेको छैन ।
मौसमविद्हरूका अनुसार बंगालको खाडीबाट आउने जलवाष्पयुक्त हावा, पश्चिमी वायु र माथिल्लो वायुमण्डलको अवस्थाले वर्षाको प्रकृति तथा तीव्रतामा प्रभाव पार्न सक्छ । मौसमी प्रणालीको मार्ग परिवर्तन भएसँगै वर्षाको सम्भावना र जोखिम क्षेत्र पनि फेरिन सक्छन् ।
त्यसैले मधेश प्रदेशका किसान, यात्रु तथा सर्वसाधारणलाई मौसम पूर्वानुमान महाशाखाबाट जारी हुने पछिल्लो सूचना नियमित रूपमा हेर्न र आवश्यक सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ ।
