कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को तीव्र विकाससँगै विश्वभर रोजगारीको भविष्यबारे बहस चुलिएको छ। विभिन्न क्षेत्रका कम्पनीहरूले ग्राहक सेवा, सामग्री लेखन, डाटा विश्लेषणदेखि सफ्टवेयर विकाससम्मका काममा एआईको प्रयोग बढाउँदै लगेपछि परम्परागत रोजगारी प्रभावित हुने चिन्ता व्यक्त हुन थालेको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार एआईले केही प्रकारका दोहोरिने र नियमित कामहरू प्रतिस्थापन गर्न सक्ने भए पनि यसले नयाँ सीप र दक्षतामा आधारित रोजगारीका अवसरहरू पनि सिर्जना गरिरहेको छ। प्रविधि, साइबर सुरक्षा, डाटा व्यवस्थापन तथा एआई सञ्चालनसम्बन्धी क्षेत्रमा दक्ष जनशक्तिको माग बढ्दो क्रममा रहेको बताइन्छ।
नेपालमा समेत बैंकिङ, शिक्षा, सञ्चार तथा सूचना प्रविधि क्षेत्रमा एआईको प्रयोग विस्तार हुँदै गएको छ। कतिपय संस्थाहरूले ग्राहक सेवा र डाटा व्यवस्थापनमा एआई प्रणाली प्रयोग गर्न थालेका छन्। यसले कार्यक्षमता बढाए पनि कर्मचारीहरूको सीप अभिवृद्धिको आवश्यकता थप बढाएको छ।
श्रम तथा रोजगारसम्बन्धी जानकारहरूका अनुसार आगामी वर्षहरूमा रोजगार बजारमा टिकिरहन नयाँ प्रविधिसँग आफूलाई अनुकूल बनाउनु आवश्यक हुनेछ। विशेषगरी डिजिटल सीप, समस्या समाधान क्षमता र सिर्जनात्मक सोच भएका व्यक्तिहरूका लागि अवसर अझ बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
विशेषज्ञहरू एआईलाई खतरा भन्दा पनि परिवर्तनको माध्यमका रूपमा हेर्नुपर्ने बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार प्रविधिको विकासलाई स्वीकार गर्दै नयाँ सीप सिक्न सकिएमा एआईले रोजगारी खोस्नेभन्दा पनि थप अवसर सिर्जना गर्न सक्छ।
विश्वभर एआईको प्रभाव तीव्र रूपमा बढिरहेका बेला नेपालमा पनि यस विषयमा नीति, शिक्षा र सीप विकासमा लगानी बढाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।