युरोपमा लगातारको अत्यधिक गर्मी र सुख्खापनका बीच फ्रान्स र स्पेनमा भीषण डढेलो फैलिँदा तीन लाखभन्दा बढी मानिस घर छाड्न बाध्य भएका छन्। फ्रान्सले पछिल्लो दुई दशकयताकै सबैभन्दा विनाशकारी डढेलोको सामना गरिरहेको छ भने स्पेनको राजधानी म्याड्रिड आसपासको क्षेत्रमा इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो डढेलो लागेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
स्पेनमा म्याड्रिड आसपासका विभिन्न क्षेत्रमा फैलिएको डढेलोले हालसम्म करिब ७७० वर्ग किलोमिटर क्षेत्र जलेर नष्ट भएको अनुमान गरिएको छ। यो क्षेत्रफल म्याड्रिड सहरको आकारभन्दा पनि ठूलो हो।
फ्रान्समा भने बोर्डो सहर आसपासको जिरोन्दे (Gironde) क्षेत्र सबैभन्दा बढी प्रभावित बनेको छ। त्यहाँ दुई लाखभन्दा बढी मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ। डढेलोले प्रसिद्ध वाइन उत्पादन क्षेत्रका जंगल र खेतहरूलाई चपेटामा पार्दै चार दिनभन्दा कम अवधिमा करिब ४२० वर्ग किलोमिटर क्षेत्र जलाइसकेको छ। आगो अहिले बोर्डो सहरको दक्षिणी भागबाट करिब १५ किलोमिटर दूरीमा पुगेको छ।
डढेलोका कारण फ्रान्सका केही संवेदनशील सैन्य तथा औद्योगिक संरचनासमेत जोखिममा परेका छन्। ब्यालिस्टिक मिसाइल, रकेट मोटर तथा जोखिमयुक्त रसायन प्रशोधनसँग सम्बन्धित प्रतिष्ठानहरूलाई विशेष निगरानीमा राखिएको अधिकारीहरूले जनाएका छन्।
यसपटकको डढेलोले अत्यन्त दुर्लभ मानिने ‘फायर थन्डरस्टर्म’ (आगलागीजन्य मेघगर्जन) समेत सिर्जना गरेको छ। डढेलोबाट उत्पन्न अत्यधिक तापका कारण धुवाँ, खरानी र जलवाष्प तीव्र गतिमा माथि उठेर ठूलो बादल बन्छ। यदि वातावरण अस्थिर भएमा त्यही बादल मेघगर्जनयुक्त बादलमा परिणत हुन सक्छ। यस्ता बादलबाट चट्याङ पर्नुका साथै नयाँ स्थानमा फेरि आगलागी सुरु हुने जोखिम बढ्ने वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्।
डढेलो नियन्त्रणका लागि फ्रान्सले विशेष विमान परिचालन गरेको छ। आगो नियन्त्रणमा प्रयोग हुने क्यानाडेयर (Canadair) विमानले ताल वा समुद्रबाट करिब ६ हजार लिटर पानी १२ सेकेन्डमै भरेर आगो लागेको क्षेत्रमा खसाल्न सक्छ। साथै आगो फैलिन नदिन रसायनयुक्त अग्नि–प्रतिरोधी पदार्थ पनि विमानमार्फत छर्किने गरिएको छ।
जिरोन्दे क्षेत्रमा मात्रै करिब २,५०० अग्निनियन्त्रक, १,५०० सैनिक तथा १,२०० प्रहरी र सुरक्षा अधिकारी परिचालन गरिएका छन्। तर स्थानीय अधिकारी जाँ–लुक ग्लेजका अनुसार उपलब्ध जनशक्ति र उपकरण पर्याप्त नभएकाले आगो नियन्त्रणमा कठिनाइ भइरहेको छ।
डढेलोको फैलावट रोक्न केही स्थानमा बुलडोजर र डोजर प्रयोग गरी करिब १०० मिटर चौडा ‘फायरब्रेक’ निर्माण गरिएको छ। वनस्पति हटाएर बनाइने यस्तो खाली क्षेत्रले आगोलाई अर्को भागमा फैलिनबाट रोक्ने काम गर्छ।
स्पेनमा पनि यस्तै रणनीति अपनाइएको छ। म्याड्रिडका सरकारी प्रतिनिधि फ्रान्सिस्को मार्टिनले एउटा डढेलोलाई "म्याड्रिड क्षेत्रको इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो आगलागी" भएको बताएका छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार जलवायु परिवर्तनका कारण बढ्दो तापक्रम, लामो समयसम्मको सुख्खापन र तातो हावाले डढेलोलाई थप तीव्र र विनाशकारी बनाइरहेको छ। मौसमविद्हरूले आगामी दिनमा पनि उच्च तापक्रम र सुख्खा मौसम जारी रहने पूर्वानुमान गरेकाले फ्रान्स र स्पेनमा डढेलोको जोखिम अझ बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।
