अमेरिका र इरानबीचको तनाव पुनः चर्किएको छ । अमेरिकी सेनाले इरानको रणनीतिक बन्दरगाह शहर बन्दर अब्बासस्थित एक सैन्य स्थलमा हवाई हमला गरेको जनाएको छ ।
अमेरिकी सेनाको केन्द्रीय कमाण्ड (सेन्टकम) का अनुसार उक्त स्थानबाट पाँचौं ड्रोन प्रहार गर्ने तयारी भइरहेका बेला “आत्मरक्षाका लागि” हमला गरिएको हो । इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले बन्दर अब्बासको पूर्वी क्षेत्रमा विस्फोटको आवाज सुनिएको बताएका छन् ।
यसको जवाफमा इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (आईआरजीसी) ले अमेरिकी हवाई अड्डालाई निशाना बनाएको दाबी गरेको छ । यद्यपि, कुन स्थानमा आक्रमण गरिएको हो भन्ने खुलाइएको छैन ।
अमेरिकी सैन्य बेस रहेको कुवेतले आफ्नो वायु प्रतिरक्षा प्रणालीले “शत्रुतापूर्ण मिसाइल र ड्रोन खतरा” रोकिरहेको जनाएको छ । तर ती हमला कहाँबाट आएका हुन् भन्नेबारे स्पष्ट गरिएको छैन ।
अमेरिका र इरानबीच कायम नाजुक युद्धविरामबीच भएको यो घटनाले क्षेत्रीय तनाव अझ बढाएको छ । पछिल्लो तीन दिनमा अमेरिकाले इरानमाथि दोस्रो पटक सैन्य कारबाही गरेको हो ।
सेन्टकमले आफ्नो कारबाहीलाई “सन्तुलित, पूर्ण रूपमा रक्षात्मक तथा युद्धविराम कायम राख्ने उद्देश्यले गरिएको” बताएको छ । साथै होर्मुज जलडमरूमध्य आसपास खतरा उत्पन्न गर्ने चार इरानी ड्रोन पनि खसालिएको अमेरिकी दाबी छ ।
इरानले भने अमेरिकी आक्रमणलाई “युद्धविरामको गम्भीर उल्लंघन” भन्दै विरोध जनाएको छ । इरानी सरकारले “कुनै पनि शत्रुतापूर्ण गतिविधिलाई जवाफविहीन नछाड्ने” चेतावनी दिएको छ ।
यसअघि सोमबार पनि अमेरिकाले दक्षिणी इरानका मिसाइल स्थल तथा होर्मुज जलडमरूमध्यमा माइन बिछ्याउने प्रयास गरिरहेका डुंगामाथि हमला गरेको पुष्टि गरेको थियो ।
विश्व ऊर्जा आपूर्तिका लागि महत्वपूर्ण मानिने होर्मुज जलडमरूमध्य अहिले तीन महिनादेखिको द्वन्द्वका कारण प्रभावित बनेको छ । विश्वको करिब पाँचौं भाग तेल तथा तरल प्राकृतिक ग्यास यही मार्गबाट ओसारपसार हुने गर्छ । तनावका कारण विश्वव्यापी इन्धन बजारमा समेत असर परेको छ ।
अमेरिकाले होर्मुज मार्ग हुँदै यात्रा गर्ने जहाजबाट शुल्क उठाउने इरानी निकाय “पर्शियन गल्फ स्ट्रेट अथोरिटी” माथि प्रतिबन्धसमेत लगाएको छ । अमेरिकी ट्रेजरी विभागले उक्त निकायलाई भुक्तानी गर्ने जहाजहरू पनि प्रतिबन्धको जोखिममा पर्न सक्ने चेतावनी दिएको छ ।
यसैबीच इरान र अमेरिकाबीच युद्ध अन्त्यका लागि वार्ता जारी छ । अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले बुधबार मन्त्रिपरिषद् बैठकमा बोल्दै इरान “सम्झौताका लागि बाध्य अवस्थामा पुगेको” बताएका छन् ।
ट्रम्पले आवश्यक परे पुनः ठूलो स्तरको बमबारी अभियान सुरु गर्न सकिने चेतावनी पनि दिएका छन् । उनले भने, “सम्झौता हुन्छ वा हामीले काम पूरा गर्न फर्किनुपर्ने हुन्छ ।”
इरानी सरकारी टेलिभिजनले सम्भावित सम्झौताको मस्यौदामा होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः खोल्ने तथा अमेरिकी सेना क्षेत्रबाट फिर्ता हुने विषय समावेश रहेको दाबी गरेको थियो । तर ह्वाइट हाउसले त्यसलाई “पूर्ण रूपमा मनगढन्ते” भनेको छ ।
गत सातादेखि दुवै पक्षले सम्झौतामा केही प्रगति भएको संकेत दिएका थिए । तर इरानले सम्झौता “तत्काल हुने अवस्थामा नरहेको” बताएको छ भने ट्रम्पले आफ्ना वार्ताकारलाई “हतार नगर्न” निर्देशन दिएको खुलासा गरेका छन् ।
