अमेरिका–इजरायलसँग जारी युद्धका बीच इरानमा सर्वोच्च नेतृत्व परिवर्तन भएको छ। इरानको शक्तिशाली धार्मिक निकाय असेम्बली अफ एक्सपर्ट्सले मतदानमार्फत अयातोल्लाह मोज्तबा खामेनीलाई इस्लामिक गणतन्त्र इरानको नयाँ सर्वोच्च नेता घोषणा गरेको हो।
सोमबार मध्यरातपछि जारी गरिएको वक्तव्यमा उक्त निकायले मोज्तबा खामेनीलाई इरानको “पवित्र इस्लामिक गणतन्त्र प्रणालीको तेस्रो नेता” का रूपमा नियुक्त गरिएको जनाएको छ। उनी पूर्व सर्वोच्च नेता अली खामेनी का छोरा हुन्।
अली खामेनी एक साताअघि अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि गरेको प्रारम्भिक आक्रमणका क्रममा मारिएको इरानी स्रोतहरूले बताएका छन्। त्यसपछि देशको नेतृत्व कसले सम्हाल्ने भन्ने विषयमा व्यापक चासो देखिएको थियो।
सर्वोच्च नेताको शक्तिशाली भूमिका
इरानको राजनीतिक संरचनामा सर्वोच्च नेता सबैभन्दा शक्तिशाली पद हो। यस पदले सेना, न्यायपालिका, सुरक्षा निकाय तथा राष्ट्रको प्रमुख नीतिमा अन्तिम निर्णय गर्ने अधिकार राख्छ। नयाँ नेता बनेका मोज्तबा खामेनी लामो समयदेखि सुरक्षा निकाय र आर्थिक सञ्जालमा प्रभावशाली व्यक्तिका रूपमा चिनिँदै आएका थिए।
अमेरिकी प्रतिक्रिया
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले नयाँ नेतृत्वबारे असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। उनले इरानको नेतृत्व चयनमा अमेरिकाको पनि भूमिका हुनुपर्ने अभिव्यक्ति दिएका छन्।
उता इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहु ले इरानको नेतृत्वविरुद्ध सैन्य कारबाही जारी रहने संकेत दिएका छन्। उनले इरानको शासन कमजोर पार्ने योजनासहित आक्रमण जारी रहने बताएका छन्।
तेल बजारमा ठूलो प्रभाव
मध्यपूर्वमा युद्ध चर्किंदै जाँदा अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा ठूलो प्रभाव परेको छ। आपूर्ति अवरोध हुने आशंकाका कारण विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य प्रतिव्यारेल १०० डलरभन्दा माथि पुगेको छ।
विशेषगरी पर्सियन खाडीस्थित महत्वपूर्ण जलमार्ग हर्मुज जलडमरूमध्यबाट हुने तेल ढुवानी प्रभावित हुन सक्ने चिन्ताले विश्व बजारमा अस्थिरता बढाएको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।
मानवीय क्षति बढ्दै
इरानका अनुसार अमेरिका र इजरायलको संयुक्त आक्रमणमा हालसम्म कम्तीमा १ हजार ३ सय ३२ सर्वसाधारणको मृत्यु भएको छ भने हजारौं घाइते भएका छन्।
युद्धको जोखिम बढ्दै जाँदा अमेरिकाले साउदी अरब, कतार, कुवेत, जोर्डन र बहराइनस्थित आफ्ना कूटनीतिक नियोगका केही कर्मचारीलाई फिर्ता बोलाएको जनाएको छ।
यसैबीच इरानले प्रतिशोधस्वरूप क्षेत्रभर अमेरिकी तथा इजरायली लक्ष्यहरूमा आक्रमण जारी राखेको जनाएको छ। मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावले विश्व सुरक्षा तथा अर्थतन्त्रमा थप अनिश्चितता बढाएको अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
