युरोपका धेरै देशहरूमा देखिएको तीव्र गर्मी लहरबीच फ्रान्समा घर र भवनहरू चिस्याउने एक सरल र सस्तो उपायले व्यापक चर्चा पाएको छ। क्रस गरिएको सेतो चक, जसलाई स्थानीय रूपमा Blanc de Meudon भनिन्छ, पानीमा मिसाएर झ्यालमा लगाउने प्रविधि पछिल्लो समय मानिसहरूको आकर्षणको केन्द्र बनेको छ।
सामान्यतया रंग बनाउने वा सरसफाइमा प्रयोग हुने यो चकले झ्यालको सतहमा हल्का सेतो तह बनाउँछ, जसले सूर्यको किरण परावर्तन गरेर भित्री तापक्रम घटाउन मद्दत गर्ने विश्वास गरिन्छ। ४० डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि तापक्रम पुगेका शहरहरूमा मानिसहरूले घर, विद्यालय र अपार्टमेन्टका झ्यालमा यो उपाय अपनाउन थालेपछि यसको माग अस्वाभाविक रूपमा बढेको छ र कतिपय स्थानमा स्टकसमेत सकिएको रिपोर्ट गरिएको छ।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार सेतो सतहले सूर्यको प्रकाशलाई बढी परावर्तन गर्छ भने कालो सतहले ताप सोस्छ। यही आधारमा चक वा सेतो रंग प्रयोग गर्दा भवनको भित्री भाग केही हदसम्म चिसो रहन सक्छ। विशेषगरी क्याल्सियम कार्बोनेटबाट बनेको चकमा उच्च परावर्तन क्षमता हुने भएकाले यसले सूर्यको ताप कम मात्रामा मात्र भित्र प्रवेश गराउन सहयोग गर्छ।
अनुसन्धानहरूले ‘अल्ट्रा-ह्वाइट पेन्ट’ जस्ता विशेष सामग्रीले सूर्यको करिब ९८ प्रतिशतसम्म प्रकाश परावर्तन गर्न सक्ने देखाएका छन्, जसले भवनभित्रको तापक्रम केही डिग्रीसम्म घटाउन सक्ने सम्भावना पनि देखिएको छ। यही सिद्धान्तलाई आधार मानेर चकलाई एक प्रकारको DIY कूलिङ उपायका रूपमा प्रयोग गरिएको हो।
फ्रान्सका विभिन्न सहरहरूमा गर्मी अत्यधिक बढेसँगै विद्यालयहरूले पनि झ्यालमा चक पेन्ट प्रयोग गर्न थालेका छन्। सामाजिक सञ्जालमार्फत फैलिएको यस ट्रेन्डपछि धेरै मानिसहरूले आफ्नो घरमा पनि यो विधि अपनाउन थालेका छन्। यद्यपि अधिकारीहरूले यसलाई स्थायी वा पूर्ण समाधान नभएको भन्दै राम्रो इन्सुलेसन र संरचनागत सुधार नै दीर्घकालीन उपाय हुने स्पष्ट पारेका छन्।
एसीजस्ता उपकरणको तुलनामा यो विधि ऊर्जा खपत नगर्ने भएकाले वातावरणीय दृष्टिले अपेक्षाकृत कम हानिकारक मानिन्छ। त्यस्तै, सेतो रंग वा परावर्तक सतह प्रयोग गर्ने ‘कूल रुफिङ’ अवधारणा लामो समयदेखि प्रयोग हुँदै आएको परम्परागत र वैज्ञानिक दुवै दृष्टिले स्वीकार्य उपाय मानिन्छ।
वैज्ञानिक अध्ययनहरूले सेतो वा परावर्तक सतहले भवनभित्रको तापक्रम घटाउन मात्र नभई शहरी क्षेत्रमा समग्र तापमान कम गर्न समेत योगदान गर्न सक्ने देखाएका छन्। यसैबीच, केही प्रयोगात्मक अनुसन्धानमा झ्यालमा दहीजस्ता पदार्थको पातलो तह लगाउँदा पनि तापक्रम केही घट्न सक्ने दाबी गरिएको छ, यद्यपि यस्ता उपाय व्यवहारिक रूपमा सीमित मात्र प्रयोगमा रहेका छन्।
विश्वभर जलवायु परिवर्तनका कारण बढ्दो गर्मी लहरसँगै मानिसहरू सस्तो र सरल समाधानतर्फ आकर्षित भइरहेका बेला फ्रान्समा देखिएको चक पेन्टको प्रयोगले परम्परागत सामग्री र आधुनिक वैज्ञानिक सोचको संयोजनमार्फत पनि ताप व्यवस्थापन सम्भव हुन सक्ने संकेत दिएको छ।
