नेपाली इतिहासकै सबैभन्दा कहालीलाग्दो र रहस्यमय मानिएको 'नारायणहिटी दरबार हत्याकाण्ड' भएको आज २५ वर्ष पूरा भएको छ। वि.सं. २०५८ साल जेठ १९ गते शुक्रबारका दिन राति नारायणहिटी राजदरबारभित्र तत्कालीन राजा वीरेन्द्र वीर विक्रम शाहको वंश नै नाश हुने गरी भएको उक्त त्रासदीपूर्ण घटनाको सम्झनामा आज देशैभर विभिन्न कार्यक्रम गरी राजा वीरेन्द्र र उनको परिवारप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिँदै छ।
२५ वर्ष अगाडि जेठ १९ गतेको त्यो नियमित पारिवारिक शुक्रबारे रात्रीभोजका क्रममा राजा वीरेन्द्र, रानी ऐश्वर्य, युवराज दीपेन्द्र, राजकुमार निराजन र राजकुमारी श्रुतिसहित राजपरिवारका १० जनाको गोली हानी हत्या भएको थियो। उक्त घटनामा परी तत्कालीन अधिराजकुमार ज्ञानेन्द्रका परिवारका सदस्यहरू र अन्य राजप्रासादका अधिकारीहरू समेत घाइते भएका थिए।
घटनालगत्तै गठित तत्कालीन सभामुख तारानाथ रानाभाट नेतृत्वको उच्चस्तरीय छानबिन समितिले युवराज दीपेन्द्रले नै स्वचालित हतियारबाट परिवारका सदस्यहरूमाथि अन्धाधुन्ध गोली प्रहार गरेको र अन्तमा आफैँलाई गोली हानेको निष्कर्षसहितको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको थियो। विवाहको विषयलाई लिएर भएको विवाद नै उक्त घटनाको मुख्य कारण रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख भए तापनि आम नेपाली जनताले भने उक्त छानबिनको निष्कर्षलाई पूर्ण रूपमा सहजै स्वीकार गर्न सकेका छैनन्।
२५ वर्षको यो लामो अवधिमा मुलुकमा राजतन्त्रको अन्त्य भई संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापना भइसकेको छ भने नारायणहिटी राजदरबारलाई संग्रहालयमा परिणत गरिएको छ। तर, राजनीतिक वृत्त र जनमानसमा अझै पनि यो हत्याकाण्डलाई लिएर अनेकौँ संशय, आशंका र षड्यन्त्रका सिद्धान्तहरू (Theory of Conspiracy) जीवितै छन्। विभिन्न समयमा गठन भएका सरकार र राजनीतिक दलका नेताहरूले दरबार हत्याकाण्डको पुनः निष्पक्ष छानबिन गर्ने प्रतिबद्धता जनाए पनि हालसम्म ठोस कदम चाल्न सकेका छैनन्।
आज जेठ १९ गतेको सन्दर्भमा काठमाडौँको जोडपाटीस्थित राजा वीरेन्द्रको शालिक तथा देशका विभिन्न स्थानमा नागरिक स्तरबाट राजा वीरेन्द्रको तस्बिरमा माल्यार्पण र दीप प्रज्वलन गरी उनको लोकप्रीय र शान्तिप्रिय छविको स्मरण गरिँदै छ। २५ वर्ष बितिसक्दा पनि नारायणहिटीको त्यो विभत्स रात र त्यसले उब्जाएका प्रश्नहरू नेपाली इतिहासको पानामा अझै पनि एउटा गम्भीर र अनुत्तरित रहस्यकै रूपमा सुरक्षित छन्।
