मोबाइलमै छोटो समयमा हेर्न मिल्ने ‘माइक्रो–ड्रामा’ सामग्री भारतमा तीव्र रूपमा लोकप्रिय बन्दै गएको छ। दुई मिनेटभन्दा कम अवधिका ५० भन्दा बढी एपिसोडमा आधारित यस्ता छोटा सिरिजहरूले अहिले दर्शकमाझ ठूलो आकर्षण सिर्जना गरेका छन्।
राजस्थानको उदयपुरकी गृहिणी नीता भोजवानीजस्ता दर्शकहरू यस्ता सामग्रीमा निकै आकर्षित भएका छन्। उनी भन्छिन्, “इन्स्टाग्राममा विज्ञापन देखेपछि हेर्न थालेकी हुँ, अहिले त नियमित रूपमा हेर्छु।” उनले यस्ता प्लेटफर्ममा वार्षिक सदस्यता लिएर सामग्री हेर्ने गरेको बताइन्।
माइक्रो–ड्रामाहरू सामान्यतया परम्परागत हिन्दी टेलिभिजन धारावाहिकजस्तै कथा र शैलीमा आधारित हुन्छन्। कथावस्तुमा प्रेम, बदला, वर्गीय संघर्षजस्ता विषयलाई अतिरञ्जित शैलीमा प्रस्तुत गरिन्छ। छोटो समयमै दर्शकलाई बाँध्नुपर्ने भएकाले प्रत्येक एपिसोड रोमाञ्चक मोडमा अन्त्य हुने विशेषता रहेको छ।
निवेश कम्पनी लुमिकाइको प्रतिवेदनअनुसार भारतमा माइक्रो–ड्रामा बजार हाल करिब ३० करोड डलर बराबरको छ र सन् २०३० सम्म ४.५ अर्ब डलर पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ। यसलाई देशकै “सबैभन्दा तीव्र रूपमा बढ्दो मनोरञ्जन माध्यम” भनिएको छ।
सन् २०२४ देखि भारतमा यसको विस्तार सुरु भएको हो। ‘कुकु’ र ‘रिलिज’ जस्ता स्टार्टअपहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत दर्शक तान्न सफल भएका थिए। अहिले भने ठूला मिडिया कम्पनीहरू पनि यस क्षेत्रमा प्रवेश गर्न थालेका छन्। जि इन्टरटेनमेन्ट र बालाजी टेलिफिल्म्सले माइक्रो–ड्रामा निर्माणका लागि साझेदारी घोषणा गरिसकेका छन्।
त्यस्तै, उद्योगपति मुकेश अम्बानीको कम्पनी जियोस्टारले ‘तड्का’ नामक प्लेटफर्म सार्वजनिक गर्दै १०० भन्दा बढी शो उपलब्ध गराएको छ। यसमा स्कुल जीवनदेखि अरबपति र सुरक्षा गार्डबीचको प्रेमकथासम्म विविध विषय समेटिएका छन्।
चीनबाट सुरु भएको माइक्रो–ड्रामा ट्रेन्ड अहिले विश्वव्यापी बन्दै गएको छ। चीनमा यस्ता सामग्रीले सन् २०२४ मा बक्स अफिस आम्दानीलाई समेत उछिनेको बताइन्छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार कोभिडपछिको समयदेखि दर्शकहरूको हेर्ने बानीमा आएको परिवर्तन, डिजिटल विज्ञापनको वृद्धि र मोबाइल प्रयोगको विस्तारले माइक्रो–ड्रामाको लोकप्रियता बढाएको हो। छोटो समयमा सजिलै हेर्न मिल्ने भएकाले कार्यालयको ब्रेक वा यात्राको क्रममा पनि दर्शकहरूले यस्ता सामग्री रोज्ने गरेका छन्।
हाल एक माइक्रो–ड्रामा बनाउन करिब १० देखि १५ लाख भारतीय रुपैयाँ खर्च हुने गरेको छ। कम बजेटमै धेरै सामग्री उत्पादन गर्न सकिने भएकाले कम्पनीहरू आकर्षित भएका छन्। केही प्लेटफर्महरूले गुणस्तर सुधार गर्न बजेट बढाउँदै चर्चित कलाकारहरूलाई समेत समावेश गर्न थालेका छन्।
यद्यपि, चुनौती भने अझै बाँकी छ। दर्शकलाई प्लेटफर्ममा टिकाइराख्नु र निरन्तर आम्दानी सुनिश्चित गर्नु मुख्य समस्या रहेको छ। विज्ञहरूका अनुसार अब उद्योगले केवल संख्यामा होइन, गुणस्तरीय सामग्रीमा ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता छ।
विश्लेषकहरू भन्छन्, “उच्च गुणस्तरका सामग्रीले मात्र दर्शक टिकाउँछ र माइक्रो–ड्रामालाई दीर्घकालीन रूपमा स्थापित मनोरञ्जन माध्यम बनाउन सक्छ।”
