जल तथा मौसम विज्ञान विभागले यस वर्षको मनसुन याममा देशभर सरदरभन्दा कम वर्षा हुने तथा अधिकतम र न्यूनतम तापक्रम दुवै सरदरभन्दा बढी रहने प्रक्षेपण गरेको छ । यसले यसपालिको मनसुनलाई तातो र सुख्खा हुने संकेत दिएको छ ।
वर्षा कम हुने क्षेत्रहरू बढी जोखिममा
जलवायु विश्लेषण शाखाका अनुसार कर्णालीको दक्षिणी भूभाग, लुम्बिनी, मधेसको पूर्वी भाग र कोशी प्रदेशको दक्षिणी क्षेत्रमा सरदरभन्दा कम वर्षा हुने सम्भावना ५५ देखि ६५ प्रतिशत रहेको छ । त्यसैगरी सुदूरपश्चिम, मधेसको पश्चिमी तथा कोशीको मध्य भूभागमा पनि वर्षा कम हुने जोखिम उच्च रहेको छ । कर्णाली र कोशीका उत्तरी भूभागमा मात्र सरदर वर्षाको केही सम्भावना देखिएको छ ।
मनसुनमा पनि बढ्नेछ गर्मी
विभागका अनुसार यस वर्ष मनसुन अवधिमा समेत देशभर गर्मी बढ्नेछ । सुदूरपश्चिम, कर्णाली, लुम्बिनी, बागमती, मधेस र कोशीका विभिन्न भूभागमा अधिकतम तापक्रम सरदरभन्दा बढी हुने सम्भावना ५५ देखि ६५ प्रतिशतसम्म रहेको छ । यस्तै न्यूनतम तापक्रम पनि देशभर सरदरभन्दा बढी रहने अनुमान गरिएको छ, जसले रातको समयसमेत गर्मी महसुस हुने देखाएको छ ।
एल–निनोको प्रभावले कमजोर मनसुन
मौसमविद्हरूका अनुसार प्रशान्त महासागरमा विकसित हुँदै गरेको ‘एल–निनो’ प्रणालीका कारण मनसुन कमजोर हुने अनुमान गरिएको हो । एल–निनो सक्रिय हुँदा पूर्वी हावा कमजोर हुने र दक्षिण एसियामा वर्षा घट्ने भएकाले नेपालमा पनि सुख्खा मौसमको सम्भावना बढ्ने बताइएको छ ।
कृषिमा असर पर्ने सम्भावना
मौसमविद् विनोद पोखरेलका अनुसार मनसुनको पहिलो चरण (जेठ १५ देखि साउन १५) विशेष गरी सुख्खा रहने देखिएको छ । यस अवधिमा पर्याप्त वर्षा नहुँदा केवल ३० देखि ४० प्रतिशत मात्र रोपाइँ हुन सक्ने र धान उत्पादनमा उल्लेख्य गिरावट आउने अनुमान गरिएको छ ।
मनसुनको समय र पछिल्ला तथ्यांक
नेपालमा सामान्यतया जेठ अन्तिम साता मनसुन भित्रिन्छ र असोजसम्म सक्रिय रहन्छ । विभागले जेठ १८ देखि असोज १४ सम्मलाई मनसुन ऋतु मानेर अध्ययन गर्दै आएको छ । गत वर्षको मनसुनमा पनि औसतभन्दा कम अर्थात् ८७.५ प्रतिशत मात्र वर्षा भएको थियो ।
विभागले विश्व मौसम संगठन र साउथ एसियन सिजनल क्लाइमेट आउटलुक फोरमका प्रतिवेदन तथा एल–निनो अवस्थाको विश्लेषणका आधारमा यो आकलन सार्वजनिक गरेको हो । मौसमविद्हरूले आगामी दिनमा सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै सतर्क रहन किसान तथा सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेका छन् ।
