यस पटक रंग, आपसी प्रेम र सद्भावको पर्व होलीलगत्तै देशको भविष्य तय गर्ने उत्सव चुनावको माहोल छ । होली पर्वलाई रंग, अबिर र प्रेमको पर्वका रूपमामात्र होइन, असत्यमाथि सत्यको विजय र मनको नकारात्मकता हटाउने अवसरका रूपमा लिने परम्परा छ । परापूर्वकालदेखि नै मानिसहरूले होलीमा पुरानो रिस, राग, द्वेष र वैमनस्यतालाई भुल्दै आपसी मेलमिलाप र भाइचाराको सन्देश दिन्थे । यस पर्वले आपसी सम्बन्ध बलियो बनाउने, मनमुटाव घटाउने र नयाँ शुरूवातको सन्देश दिने काम गर्दछ । त्यसैले होली केवल रंग खेल्ने वा रमाइलो गर्ने दिनमात्र होइन, सामाजिक सद्भाव र मेलमिलापको अवसर पनि हो ।
तर, पछिल्ला केही वर्षयता होलीमा केही विकृतिहरू देखिएका छन् । अत्यधिक मद्यपान, झगडा, अनुशासनहीनता र अनियन्त्रित मनोरञ्जनका कारण अप्रिय घटनाहरू हुने गरेका छन् । यसले पर्वको मौलिकता र सांस्कृतिक सन्देशलाई कमजोर पार्ने खतरा सिर्जना गरेको छ । यस वर्ष भने, होली पर्व र प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन लगातार परेकाले जिम्मेवारी र उत्सव दुवैलाई सन्तुलनमा राख्नु आवश्यक छ ।
होलीलाई सभ्य र भव्य बनाउन हामीले केही विशेष उपाय अपनाउन सक्छौं । होली खेल्दा व्यक्तिगत सुरक्षा र स्वास्थ्यको ख्याल राख्नु अनिवार्य छ । अत्यधिक रंग, रसायनिक अबिर वा अनुचित व्यवहारबाट स्वास्थ्यमा नोक्सान पुग्ने सम्भावना हुन्छ । घर, विद्यालय, सार्वजनिक स्थान वा समुदायस्तरमा रंग खेल्दा प्राकृतिक र सुरक्षित रंगको प्रयोग गर्नु पर्छ । यसले केवल व्यक्तिलाई मात्र होइन, वातावरण र समुदायलाई पनि सुरक्षित राख्छ ।
होलीमा मद्यपान र झगडाबाट टाढा रहनु पर्छ । होलीको वास्तविक सन्देश भनेको प्रेम, मेलमिलाप र क्षमाशीलता हो । तर, अत्यधिक मद्यपान र झगडाका कारण होली विवादित बन्न पुग्छ । यस वर्ष निर्वाचनको समयावधि भएकाले सबैले संयम र जिम्मेवारी अपनाउन आवश्यक छ । स्थानीय प्रशासनले चुनावलाई ध्यानमा राखेर मदिराको बिक्रीबितरण र सेवनमा रोक लगाएको अवस्थामा सबैले यसको पालना गर्नु पर्दछ । यसले केवल पर्वलाई मात्र सभ्य बनाउँदैन, मतदानको वातावरणलाई पनि सकारात्मक र सुरक्षित बनाउनेछ ।
रचनात्मक र सांस्कृतिक कार्यक्रममार्फत होलीलाई अझ आकर्षक बनाउने उपाय अपनाउन सकिन्छ । रंग खेल्नुबाहेक कवि गोष्ठी, संगीत, नाटकजस्ता कार्यक्रम आयोजना गर्न सकिन्छ । यसले युवा पुस्तालाई होलीको सांस्कृतिक र शैक्षिक पक्षसँग परिचित गराउने अवसर पनि प्रदान गर्छ । स्कूल र कलेजस्तरमा होलीका लागि रचनात्मक प्रतियोगिता आयोजना गर्न सकिन्छ । यसले युवा पुस्तालाई सिर्जनशीलता, सहयोग र मेलमिलापको मूल्य सिकाउँछ । सामाजिक सञ्जाल र अनलाइन माध्यममा पनि होलीलाई सकारात्मक र रचनात्मक सन्देशको माध्यम बनाउन सकिन्छ । सबैले सकारात्मक संदेश, प्रेरणादायक सन्देश र प्रेम, सद्भावका कुरा प्रवाह गर्ने माध्यमका रूपमा सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्न सक्ने वातावरण सिर्जना गर्नु पर्छ ।
समुदायमा सहकार्य र पारस्परिक सम्मान कायम राख्नु महत्वपूर्ण छ । गाउँ, टोल वा मोहल्लामा होली खेल्दा सबै वर्ग, लिंग र उमेरका मानिसहरूको सहभागिता सुनिश्चित गर्नु आवश्यक छ । जसले केवल सामाजिक सद्भाव बढाउँछ । परिवार र आफन्तसँग सुरक्षित र व्यवस्थित रूपमा होली मनाउनु पर्छ । भीडभाड, असावधानी र अनुशासनहीनताका कारण होलीमा दुर्घटना र विवाद हुने गरेका छन् । यस वर्ष निर्वाचन नजिक भएकाले विशेष रूपमा घरमा वा नियन्त्रित सार्वजनिक स्थानमा मात्र होली खेल्ने वातावरण बनाउनु उचित हुन्छ ।
होली पर्व र निर्वाचनबीच सन्तुलन राख्नु अहिलेको चुनौती हो । निर्वाचन जनताको मौलिक अधिकार हो । मतदानमार्फत हामीले देशको भविष्य र नेतृत्व निर्धारण गर्ने अवसर पाउँछौं । तर, यस प्रक्रियामा नागरिकले आफ्नो जिम्मेवारीपूर्ण भूमिका निभाउनु पर्छ । यसैले होली र चुनाव दुवैलाई सम्मान र सतर्कतापूर्वक अगाडि बढाउन जरुरी छ ।
मतदाता शिक्षा र राजनीतिक चेतना अत्यावश्यक छन् । मतदान गर्ने नागरिकले उम्मेदवारको पृष्ठभूमि, इमानदारी, योग्यता र दूरदर्शिता मूल्याङ्कन गर्नु पर्छ । जातीयता, समुदाय वा भीडको प्रभावले मात्र मत दिनु हानिकारक हुन्छ । यस वर्ष होलीको उमंगले मानिसलाई मानसिक रूपमा ताजा बनाउने भएकाले पूर्वाग्रह र द्वेष कम गर्ने प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ । यसै कारण होलीको सकारात्मक प्रभावले मतदानमा परिपक्वता र विवेकशीलता ल्याउन सहयोग गर्ने अपेक्षा राख्न सकिन्छ ।
निर्वाचन आयोगले मतदाता सचेतना, सुरक्षा व्यवस्था र आचारसंहिताको पालन सुनिश्चित गर्नु पर्छ । होलीको अवसरमा आयोजना हुने कार्यक्रममा मतदाता शिक्षाका कार्यक्रम, प्रशिक्षण, सामाजिक अभियान र सामुदायिक बैठकमार्फत नागरिकलाई जिम्मेवार र सचेत बनाउने काम गर्न सकिन्छ । यसले मतदानको प्रक्रियामात्र होइन, होलीको सभ्यता र भव्यता पनि सुनिश्चित गर्नेछ ।
हाम्रो देशमा होली केवल रमाइलो र उत्सव मात्र होइन, सामाजिक र सांस्कृतिक चेतनाको प्रतीक पनि हो । यस वर्ष निर्वाचनसँग जोडिएको होलीले नागरिकलाई दोहोरो जिम्मेवारी दिएको छ । रंग, उमंग र रमाइलोसँगै जिम्मेवारी र सचेतनाको अभ्यास जरुरी छ । यसलाई रचनात्मक बनाउने उपायहरूमा सांस्कृतिक कार्यक्रम, सिर्जनात्मक प्रतियोगिता, सामाजिक सेवा, सामुदायिक सहभागिता र सुरक्षित वातावरण समावेश गर्न सकिन्छ ।
नवयुवा र महिला वर्गलाई यो अवसरमा सक्रिय बनाउनु अत्यावश्यक छ । उनीहरूलाई होलीको सांस्कृतिक सन्देशसँगै लोकतान्त्रिक उत्तरदायित्व सिकाउने माध्यम बनाउनु समाज र राष्ट्र दुवैका लागि लाभदायक हुनेछ । समुदाय, विद्यालय, युवा संगठन र परिवारको सहकार्यले मात्र होलीलाई पूर्ण रूपमा सभ्य र रचनात्मक बनाउन सकिन्छ ।
फागुन २१ गतेको प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचन र त्यसअघि परेको होली पर्वले नागरिकलाई दोहोरो अवसर दिएको छ । एकातिर प्रेम, सद्भाव, मेलमिलाप र सांस्कृतिक हर्षोल्लास, अर्कोतिर लोकतान्त्रिक अधिकार, जिम्मेवारी र राष्ट्र निर्माणको अवसर । यस वर्षको होली केवल रंग र रमाइलोको पर्व मात्र नभई जिम्मेवारी, सचेतना र रचनात्मकतासँग जोडिएको पर्व बन्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
सभ्य, सुरक्षित र रचनात्मक तरिकाले होली मनाउँदै मतदानमा विवेकपूर्ण निर्णय गर्न हामीले आफ्नो व्यक्तिगत, सामाजिक र राष्ट्रिय कर्तव्य पूरा गर्नु पर्दछ । एकै सयम सन्दर्भमा परेको रंग र लोकतन्त्रको उत्सवलाई सम्मानपूर्वक अघि बढाउँदा यस अवसरले हाम्रो समाज र राष्ट्र दुवैलाई उज्वल भविष्यतर्फ अघि बढाउनेछ । रंगको उत्सवसँगै जिम्मेवारी र सचेतनाको मूल्य बुझ्न नागरिकका रूपमा आफ्नो भूमिका प्रभावकारी रूपमा निभाउन आवश्यक छ । यही सन्तुलन र रचनात्मकता नै वास्तविक सभ्य होलीको परिभाषा हो । होली पर्व–२०८२ को शुभकामना ।
