फिफा पुरुष विश्वकपको इतिहासमा दर्ज भएका दुई चर्चित गोलले फुटबल खेल मात्र होइन, खेलाडीहरूको शारीरिक क्षमता र खेल शैलीमा आएको आमूल परिवर्तनको कथा पनि सुनाउँछन्।
सन् १९७० को विश्वकप फाइनलमा ब्राजिलले इटालीविरुद्ध गरेको ऐतिहासिक गोललाई फुटबल इतिहासकै उत्कृष्ट टोलीगत गोलमध्ये एक मानिन्छ। आठ खेलाडीको सहभागितामा बनेको उक्त गोल पूरा हुन करिब ३० सेकेन्ड लागेको थियो। तर, त्यसको ५२ वर्षपछि सन् २०२२ को विश्वकप फाइनलमा अर्जेन्टिनाले फ्रान्सविरुद्ध गरेको समान प्रकारको टोलीगत गोल केवल १२ सेकेन्डमै पूरा गरेको थियो।
सन् १९७० को विश्वकपमा ब्राजिलको ऐतिहासिक टोलीगत गोल।विशेषज्ञहरूका अनुसार यो अन्तरले आधुनिक फुटबलको तीव्रता र खेलाडीहरूको शारीरिक विकासलाई स्पष्ट रूपमा देखाउँछ।
फ्लोरिडा विश्वविद्यालयका व्यायाम शरीरविज्ञान विशेषज्ञ डा. ओरलान्डो लाइटानोका अनुसार आजका फुटबल खेलाडीहरू अघिल्ला पुस्ताका खेलाडीभन्दा जैविक रूपमा फरक स्तरमा पुगेका छन्। खेल विज्ञान, पोषण, चिकित्सा तथा प्रशिक्षण प्रणालीमा आएको सुधारले आधुनिक फुटबललाई मैदानको प्रत्येक इन्चका लागि संघर्ष हुने खेलमा रूपान्तरण गरेको उनको भनाइ छ।
बेलायतको वुल्भरह्याम्पटन विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताले गरेको अध्ययनअनुसार पछिल्ला पाँच दशकमा शीर्षस्तरीय फुटबल खेलाडीहरूको औसत उचाइ बढेको छ भने शरीर अझ दुब्लो र चुस्त बनेको छ। सन् १९७३ मा इंग्ल्यान्डको शीर्ष डिभिजनका खेलाडीहरूको औसत उचाइ १७७.१ सेन्टिमिटर रहेकोमा सन् २०२३ सम्म आइपुग्दा यो १८१.५ सेन्टिमिटर पुगेको छ।
अनुसन्धानले आधुनिक खेलाडीहरू लामो, हलुका र बढी चुस्त शरीर संरचनातर्फ उन्मुख भएको देखाएको छ। विज्ञहरूका अनुसार पहिले हिलोयुक्त मैदानमा खेल्न मांसल शरीर आवश्यक पर्थ्यो भने अहिले उत्कृष्ट मैदानका कारण हलुका र द्रुत खेलाडीहरू सफल भइरहेका छन्।
गतिको दृष्टिले पनि ठूलो परिवर्तन आएको छ। अध्ययनहरूले १९७० र १९८० को दशकमा खेलाडीहरूले विरलै प्रतिघण्टा ३० किलोमिटरको गति पार गर्ने गरेको देखाउँछन्। तर, कतारमा आयोजित २०२२ विश्वकपमा कम्तीमा १० खेलाडीले प्रतिघण्टा ३५ किलोमिटरभन्दा बढी गति हासिल गरेका थिए।
कोपनहेगन विश्वविद्यालयका खेल शरीरविज्ञान प्राध्यापक येन्स बाङ्स्बोका अनुसार आधुनिक फुटबलमा केवल तीव्र गतिमा दौडनु मात्र पर्याप्त हुँदैन, पटक–पटक त्यही स्तरको दौड दोहोर्याउन सक्ने क्षमता अझ महत्त्वपूर्ण बनेको छ। उनका अनुसार अहिलेको फुटबल मूलतः ‘छिटो पुनःस्थापना हुने क्षमता’को खेल बनेको छ।
युरोपेली फुटबल महासंघ (यूईएफए) का तथ्यांकअनुसार सन् २०२४ को युरोपियन च्याम्पियनसिपमा खेलाडीहरूले औसतमा प्रतिघण्टा २५ किलोमिटर वा सोभन्दा बढी गतिमा १२ पटकसम्म स्प्रिन्ट गरेका थिए। विशेषगरी उच्च प्रेसिङ रणनीतिको बढ्दो प्रयोगले खेलको तीव्रता उल्लेखनीय रूपमा बढाएको बताइन्छ।
यद्यपि खेलाडीहरूले कूल दूरी भने अघिल्ला दशकको तुलनामा धेरै बढाएका छैनन्। फिफाका अनुसार २०२२ विश्वकपमा एक खेलाडीले औसत १०.६ किलोमिटर दूरी तय गरेका थिए।
खेलको तीव्रतासँगै खेलाडीमाथिको कार्यभार पनि बढिरहेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी संगठन फिफप्रोका अनुसार केही शीर्ष खेलाडीहरूले एकै सिजनमा ६० भन्दा बढी खेल खेलिरहेका छन्। लिभरपुल तथा नेदरल्यान्ड्सका कप्तान भर्जिल भान डाइकले मात्र विश्वकपअघि सिजनभर ६५ खेलमा सहभागिता जनाइसकेका थिए।
यूईएफएले सन् २०२३ मा सार्वजनिक गरेको अध्ययनले पछिल्ला वर्षहरूमा ह्यामस्ट्रिङ चोटको दर चिन्ताजनक रूपमा बढेको देखाएको छ। विशेषज्ञहरूले अत्यधिक खेल तालिका र खेलको तीव्रतालाई सम्भावित कारणका रूपमा औँल्याएका छन्।
यद्यपि खेल विज्ञानको विकासले सकारात्मक प्रभाव पनि पारेको छ। आधुनिक प्रशिक्षण, पोषण र रिकभरी प्रणालीका कारण खेलाडीहरूले लामो समयसम्म उच्चस्तरमा खेल्न सक्ने भएका छन्।
फिफाका तथ्यांकअनुसार पछिल्ला तीन विश्वकप इतिहासकै सबैभन्दा बढी उमेर समूह भएका प्रतियोगिता बनेका छन्। सन् १९९० को विश्वकपमा ३५ वर्ष वा सोभन्दा माथिका केवल सात खेलाडी सहभागी भएकोमा २०२२ मा यो संख्या ४१ पुगेको थियो। सन् २०२६ विश्वकपमा भने ३५ वर्षमाथिका खेलाडीको संख्या ७२ पुगेको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार उचित प्रशिक्षण, पोषण र विश्राम व्यवस्थापन गर्ने खेलाडीहरू अहिले विगतको तुलनामा धेरै लामो समयसम्म प्रतिस्पर्धात्मक फुटबल खेल्न सक्षम भएका छन्।
-1781330948.png)
