नेपालमा बर्डफ्लु (एभियन इन्फ्लुएन्जा) संक्रमण पछिल्ला दिनहरूमा तीव्र रूपमा फैलिँदै गएको छ। विभिन्न जिल्लामा कुखुरा, हाँस तथा अन्य पंक्षीमा संक्रमण पुष्टि भएपछि पोल्ट्री व्यवसाय गम्भीर संकटमा परेको छ भने जनस्वास्थ्यमा समेत सम्भावित जोखिमबारे चिन्ता बढेको छ।
पशु सेवा विभागका अनुसार केही जिल्लामा एकैपटक धेरै कुखुरा फार्महरूमा संक्रमण देखिएपछि नियन्त्रण तथा नष्टिकरण (culling) कार्यलाई तीव्र पारिएको छ। संक्रमित फार्महरूलाई निगरानीमा राखिएको छ भने सम्भावित जोखिम भएका क्षेत्रहरूमा परीक्षण र अनुगमन बढाइएको छ।
पोल्ट्री क्षेत्रमा ठूलो आर्थिक क्षति
बर्डफ्लु संक्रमणका कारण कुखुरा व्यवसायीहरू ठूलो आर्थिक क्षतिमा परेका छन्। संक्रमण देखिएका फार्ममा कुखुरा नष्ट गर्नुपर्ने बाध्यताले उत्पादनमा भारी गिरावट आएको छ। आपूर्ति घटेसँगै बजारमा अण्डा र कुखुराको मूल्यमा अस्थिरता देखिन थालेको व्यवसायीहरूले बताएका छन्।
व्यवसायीहरूको भनाइमा, “एकैपटक संक्रमण फैलिँदा फार्म बन्द गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ, जसले ठूलो लगानी डुब्ने जोखिम बढाएको छ।” ग्रामीण तथा शहरी दुवै क्षेत्रका किसान प्रभावित भएका छन्।
मानव स्वास्थ्यमा सम्भावित जोखिम
स्वास्थ्य तथा पशु स्वास्थ्य विज्ञहरूले बर्डफ्लु मुख्य रूपमा पंक्षीमा फैलिने रोग भए पनि केही प्रकारका भाइरस मानवमा पनि सर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। विशेषगरी संक्रमित वा मरेका पंक्षीको प्रत्यक्ष सम्पर्क, असुरक्षित रूपमा मासु प्रशोधन तथा अपर्याप्त पकाइएको मासु उपभोग गर्दा संक्रमणको जोखिम बढ्न सक्ने उनीहरूको भनाइ छ।
स्वास्थ्य विज्ञहरूले उच्च जोखिम क्षेत्रका बासिन्दालाई विशेष सावधानी अपनाउन आग्रह गरेका छन्।
सरकारको नियन्त्रण तथा अनुगमन अभियान
सरकारले संक्रमण नियन्त्रणका लागि उच्च सतर्कता अपनाएको जनाएको छ। पशु सेवा विभागमार्फत प्रभावित क्षेत्रमा टोली परिचालन गरिएको छ भने संक्रमण फैलिन नदिन जैविक सुरक्षा (biosecurity) मापदण्ड कडाइका साथ लागू गर्न निर्देशन दिइएको छ।
संक्रमण देखिएका क्षेत्रहरूमा कुखुरा तथा अण्डाको ओसारपसार रोक्ने, बजार अनुगमन गर्ने र फार्महरूको नियमित निरीक्षण गर्ने कार्य भइरहेको छ। आवश्यक परे थप कडा नियन्त्रणात्मक कदम चालिने पनि सरकारको भनाइ छ।
सावधानी र जैविक सुरक्षा उपायहरू
विज्ञहरूले संक्रमण नियन्त्रणका लागि फार्म तहदेखि नै जैविक सुरक्षा अत्यन्त महत्वपूर्ण हुने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार निम्न उपायहरू प्रभावकारी हुन्छन्:
- फार्मभित्र बाहिरी व्यक्तिको प्रवेश नियन्त्रण गर्ने
- कुखुरा राख्ने स्थान नियमित रूपमा सरसफाइ गर्ने
- बिरामी वा मृत पंक्षीलाई तुरुन्त अलग राख्ने वा सुरक्षित रूपमा नष्ट गर्ने
- संक्रमित क्षेत्रबाट कुखुरा तथा अण्डा ओसारपसार नगर्ने
- फार्ममा काम गर्ने व्यक्तिले सुरक्षात्मक उपाय (ग्लोभ, मास्क आदि) अपनाउने
सर्वसाधारणका लागि स्वास्थ्य सावधानी
सर्वसाधारणलाई पनि सावधानी अपनाउन स्वास्थ्यकर्मीहरूले सुझाव दिएका छन्। कुखुरा तथा अण्डा राम्रोसँग पकाएर मात्र उपभोग गर्न, अनावश्यक रूपमा कच्चा मासु नछुन, र शंकास्पद अवस्थामा चिकित्सकीय सल्लाह लिन आग्रह गरिएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार बर्डफ्लुबाट डराउनु भन्दा बढी सतर्कता अपनाउनु आवश्यक छ। समयमै सावधानी र नियन्त्रणका उपाय अपनाउन सकेमा संक्रमण फैलावट रोक्न सकिने उनीहरूको विश्वास छ।
